1. Hyrje

Marrëveshja dypalëshe Shqipëri–Itali për sigurimet shoqërore, e hyrë në fuqi në vitin 2025, lejon njohjen dhe bashkimin e periudhave të sigurimit në të dy vendet për përfitimin e pensionit të pleqërisë, pensionit të invaliditetit dhe pensionit familjar. Parimi bazë është ‘totalizimi i periudhave të sigurimit’. Kjo do të thotë që vitet e punës në Shqipëri dhe në Itali mund të bashkohen për të krijuar të drejtën për pension.

2. Vitet minimale për pension sipas ligjit të secilit shtet

Itali: Minimumi 20 vite sigurime dhe mosha rreth 67 vjeç.
Shqipëri: Minimumi 15 vite sigurime dhe mosha rreth 65 vjeç për burrat (me rritje graduale sipas reformave të pensioneve).

3. Si funksionon marrëveshja (totalizimi i viteve)

Nëse një person nuk plotëson vitet minimale në një shtet, mund të bashkojë vitet e punës nga shteti tjetër për të krijuar të drejtën për pension. Megjithatë çdo shtet paguan vetëm pjesën e pensionit që i përket viteve të punës të kryera në territorin e tij.

4. Shembull praktik

Nëse një person ka 14 vite punë në Itali dhe 8 vite në Shqipëri, totali bëhet 22 vite. Kjo krijon të drejtën për pension. Italia paguan pension për 14 vite dhe Shqipëria për 8 vite.

5. Rastet më tipike

Rasti 1: 10 vite Itali + 10 vite Shqipëri → Totali 20 vite. Italia paguan për 10 vite dhe Shqipëria për 10 vite.

Rasti 2: 19 vite Itali + 2 vite Shqipëri → Totali 21 vite. Italia paguan për 19 vite dhe Shqipëria për 2 vite.

Rasti 3: 5 vite Itali + 15 vite Shqipëri → Totali 20 vite. Shqipëria paguan për 15 vite dhe Italia për 5 vite.

6. Minimumi që Italia të paguajë pension

Sipas praktikës së marrëveshjeve ndërkombëtare, Italia kërkon të paktën 52 javë sigurime (rreth 1 vit kontribute). Nëse një person ka më pak se 1 vit kontribute në Itali, Italia zakonisht nuk paguan pension.

7. Si llogaritet pensioni italian

INPS përdor formulën e pensionit proporcional (pro‑rata):
Pension teorik italian × (vite pune në Itali / vite totale).

Shembull: pension teorik 800 €, vite në Itali 5 dhe vite totale 25.
800 × (5/25) = 160 € pension nga Italia.

8. Aplikimi për pension sipas marrëveshjes

Aplikimi bëhet vetëm në një shtet. Institucioni përkatës komunikon me shtetin tjetër.
Shqipëri: ISSH – Instituti i Sigurimeve Shoqërore.
Itali: INPS – Istituto Nazionale della Previdenza Sociale.

9. Problemet që dalin në praktikë

Një problem i shpeshtë është që pensioni italian mund të jetë shumë i ulët nëse personi ka pak vite kontributesh në Itali. Sistemi italian është kryesisht kontributiv, prandaj shuma e pensionit varet drejtpërdrejt nga kontributet e paguara.

10. Pragu minimal ekonomik në Itali

Në disa raste ligji italian kërkon që pensioni i llogaritur të arrijë një prag minimal të lidhur me ‘assegno sociale’. Nëse nuk arrihet ky nivel, pensioni mund të shtyhet deri në një moshë më të madhe (p.sh. rreth 71 vjeç).

11. Probleme me kontributet

Nëse një person ka punuar pa kontratë ose pa derdhje kontributesh në INPS, ato vite nuk njihen për pension. Gjithashtu, nëse kontributet janë tërhequr në të kaluarën (rimborso contributi), ato nuk përdoren për pension.

12. Dokumentet që kërkohen zakonisht

Nga Italia: Estratto conto contributivo nga INPS, codice fiscale dhe dokument identiteti.
Nga Shqipëria: Libreza e punës ose vërtetim kontributesh nga ISSH dhe dokument identiteti.

13. Rëndësia e marrëveshjes

Kjo marrëveshje është shumë e rëndësishme sepse shumë emigrantë shqiptarë në Itali nuk arrinin të plotësonin vitet minimale për pension vetëm në një shtet. Tani vitet e punës mund të bashkohen dhe personi mund të marrë pension nga të dy shtetet.